De Lachende Cavalier

Geschiedenis voor een breed publiek

BLOGBOEK

Verslaafd aan moorden

Posted on May 2, 2010 at 10:59 AM

Ze vergiftigde meer dan honderd familieleden en bekenden. Hiermee kwam Mie in het Guiness Book of Records als grootste gifmengster aller tijden.

(Gepubliceerd in Quest Historie nr. 2, mei 2010)


Maria Swanenburg, beter bekend als Mie, komt op 9 september 1839 in een straatarm gezin ter wereld. Ze is het zesde kind van Clemens Swanenburg en

Johanna Dingjan. De familie woont in een krot in een van de slechtere buurten van

Leiden. Clemens verdient weinig als sjouwer en brengt bovendien zijn loon rechtstreeks naar de kroeg. De familie zit aan de grond en alle dochters moeten thuis non-stop kousen breien voor een paar extra centen. Op zaterdag blijven de kinderen binnen om hun enige set kleren te wassen voor de zondag. Toch ziet Mie

kans om zo nu en dan buiten te komen, want ze zet maar liefst drie onwettige kinderen op de wereld. Op 13 mei 1868 is ze 28 en trouwt met de 24-jarige Johannes van der Linden, bijnaam Hannes. Mie’s nieuwe man erkent Arie, haar enige kind dat dan nog in leven is, als zijn eigen kind.


Tijdens de eerste jaren van het huwelijk gaat alles nog aardig. Hannes is sjouwer, Mie werkt als wasvrouw en samen kunnen ze net rondkomen. Mie springt ook

bij als oppas in de buurt, hoewel ze daar niet altijd geld voor vraagt. Sociale hulp is in deze arme volksbuurt erg belangrijk. Zowel de mannen als de vrouwen moeten hard werken om alle rekeningen te kunnen betalen. Iemand moet dus op de kinderen

of de inwonende bejaarden passen, of de zieke familie verzorgen. Mie is zo iemand en daarom staat ze bekend als Goeie Mie. Mie van der Linden komt bij veel mensen thuis als oppas, wasvrouw en ziekenverzorgster. Ze maakt jarenlang misbruik van

het vertrouwen van de mensen. En niemand heeft het door. Maar bij haar laatste slachtoffers, de familie Frankhuizen, valt Mie dan eindelijk door de mand.


Haar zwager Hendrik, schoonzus Marie en neefje Hendrik van acht maanden sterven binnen twee weken na onverwachts ziek te zijn geworden. Dokter Rutgers van der Loeff vindt het verdacht en denkt aan vergiftiging. Hij vordert de lichamen en laat

sectie verrichten. Mie’s neef Izak Ouwerkerk voelt ook nattigheid en stapt naar de politie. Hij heeft al te veel familieleden op deze manier zien sterven en verdenkt

zijn tante. De politie start een grootschalig onderzoek en op zaterdag 15 december 1883 wordt Mie opgepakt. Het sectierapport is vervolgens duidelijk over de

doodsoorzaak van de complete familie Frankhuizen: arsenicumvergiftiging.

Nu gaat het balletje pas echt rollen. Hele drommen mensen melden zich ook bij de

politie. En allemaal kennen ze wel iemand die plotseling ziek werd of overleed nadat Goeie Mie was langsgeweest. Zo rond de jaarwisseling van 1884 worden

de lichamen van nog dertien onder vrij verdachte omstandigheden gestorven personen uit de grond gehaald en ze worden ontleed. Alle lichamen zitten vol met

arsenicum.


 

Premie betalen

Om het motief voor de moorden te onderzoeken, moeten Leidse verzekeringsagenten zich op het politiebureau melden. Uit hun administratie blijkt dat Goeie Mie haar slachtoffers bij diverse begrafenisfondsen inschreef en de bijhorende premies betaalde. Bij dit soort fondsen verzekeren arme mensen zich omdat een begrafenis erg duur is. Na hun overlijden worden ze keurig begraven

en biedt het begrafenisgeld uitkomst voor de familie. Iedereen kan een verzekering op je afsluiten, zonder dat je het zelf weet. Zolang de premie van tien cent per week wordt betaald, kraait daar geen verzekeringsagent naar. De hulpvaardige Mie

schiet jarenlang de premies van haar toekomstige slachtoffers voor. Die extra verzekeringen houdt ze geheim. Nadat haar slachtoffers zijn overleden, strijkt

Mie het begrafenisgeld op, waarvan ze de begrafenis betaalt, maar de extra  uitkeringen stopt ze in haar zak. Voor de politie staat het motief voor de moorden

vast: Mie is een inhalig monster dat hele gezinnen uitmoordt om het begrafenisgeld en eventueel de erfenis binnen te harken.


Tribunes zitten vol

Het onderzoek neemt ruim een jaar in beslag vanwege de enorme omvang en het proces begint pas op 23 april 1885. De interesse uit binnen- en buitenland is enorm.

Er zijn journalisten, ministers en andere belangrijke lui aanwezig. En natuurlijk veel nieuwsgierige sensatiezoekers. De tribunes zitten bomvol. Mie wordt binnengeleid

en een gesmoorde kreet gaat door de zaal. Die vrouw ziet er helemaal niet uit als een brute seriemoordenaar! Dat Mie het wel is, toont het bewijsmateriaal. Op een tafel staan potten met onderzochte lichaamsdelen van de met arsenicum vergiftigde

slachtoffers. Mie heeft meer dan honderd mensen vergiftigd waarvan er 27 zijn gestorven. Tijdens dit proces wordt ze alleen aangeklaagd voor de zaken die

onomstotelijk te bewijzen zijn: de moorden op haar neef Arend de Hees, haar overbuurmeisje Suzanna Aben en het echtpaar Frankhuizen.


Kroongetuige Pieter de Hees krijgt als eerste het woord. Na de dood van zijn moeder Cornelia, een schoonzus en slachtoffer van Mie, heeft zijn tante alles gedaan om Pieter en zijn twee broers bij haar te laten wonen. De jonge, sterke knullen trekken op 30 mei 1881 bij haar in en worden al snel doodziek. Mie verpleegt de twee zelf en ook anderen verklaren dat Mie vrij stoïcijns reageert op de verschrikkelijke doodstrijd van

Arend. Ze snauwt hem toe dat hij zich niet zo moet aanstellen. Ondanks dat de arme jongen ligt te braken, te gillen van de kramp en te huilen van de pijn, weigert Mie een dokter te halen. Willem overlijdt op 15 juli en Arend op 1 november 1881. Na hun  dood incasseert Mie onmiddellijk de begrafenisgelden en de levensverzekeringen

die ze op hen had afgesloten. Arend alleen levert haar al 149 gulden op. Dit is een

half jaarsalaris voor een arbeider en Pieter ziet hier geen cent van. Hij is de enige van de familie De Hees die dan nog leeft, maar zijn tante geeft niet op. Pieter wordt in het militaire hospitaal verpleegd. Mie stuurt Hannes langs met vergiftigde broodjes

om de klus te klaren. Pieter overleeft ook deze aanslag en de erfenis van de familie De Hees gaat aan Mie’s neus voorbij.


Kat drinkt melk

Ook de zaak Aben is volgens de aanklager zo klaar als een klontje. Suzanna Aben is het vijfjarige overbuurmeisje van Mie dat op 1 december 1883 plotseling ziek wordt. Een week eerder heeft Mie haar zusje al vermoord tijdens het oppassen. Deze dag past Mie op Suzanna. Wanneer moeder Aben uit haar werk komt en haar doodzieke kind aantreft, smeekt ze Mie om een dokter te halen. Mie beweert dat ze niet weet waar de dokter woont en blijft rustig zitten. Suzanna vraagt constant om drinken maar het glas melk dat op tafel staat, weigert ze. Waarschijnlijk heeft Mie haar die dag gedwongen giftige melk te drinken en smaakt het raar. De kat, die zijn kans schoon ziet en uit het glas likt, begint gelijk te braken. ‘s Avonds wordt alsnog een dokter gevonden, maar voor arme mensen hollen deze heren niet zo hard. Terwijl de dokter een receptje meegeeft, sterft de kleine Suzanna. Mie verzorgt de volgende dagen de opbaring van Suzanna en de bijbehorende koffie. Diverse mensen verklaren dat ze ziek zijn geworden nadat ze op rouwvisite zijn geweest.


Het bewijs voor de moord op de familie Frankhuizen is ook al ijzersterk. Mie sluipt op zaterdag 8 december 1883 het bovenhuis van de familie binnen, terwijl ze op dat moment de stad in zijn. De deur zit niet op slot. Dat is heel normaal in deze buurt want de mensen zijn gewoon te arm om van te stelen. Op de kachel staat een ketel gortepap te pruttelen. Mie grijpt haar kans en gooit het gif in de pap. Wanneer ze de trap af komt, loopt Mie de onderbuurvrouw tegen het lijf. Mie verzint een smoes en maakt zich snel uit de voeten. ‘s Avonds eet het gezin van de pap, ook al smaakt die een beetje raar, en de volgende dag is iedereen doodziek.


Na meerdere oproepen komt op 13 december toch eindelijk een dokter kijken. Maar Marie Frankhuizen en haar baby zijn dan al overleden. Vader Hendrik heeft dezelfde klachten als zijn vrouw en kind: krampen, diarree en overgeven. Dokter Rutgers van der Loeff is bang voor vergiftiging en laat Frankhuizen naar het ziekenhuis brengen. Maar het is te laat en Hendrik overlijdt enkele dagen later. Mie, die het zieke gezin in die tijd heeft verzorgd, zegt tegen neef Izak ‘dat het om te brullen van het lachen was geweest zoals die twee daar op de grond lagen: ze braakten mekaar bijna in de keel!’ Tijdens Mie’s arrestatie vindt de politie de begrafenispolis van baby Hendrik in haar zak. De cirkel is rond.

 

Was ze dronken?

Mie zit tijdens het proces in stilte te snikken maar ze toont geen berouw. Als de rechter om een verklaring vraagt, zegt ze dat ze dronken was en niet wist wat ze

deed. De opgeroepen getuigen spreken dit tegen: zij zeggen Mie nog nooit dronken te hebben gezien. Ontoerekeningsvatbaar is Mie ook al niet, zo blijkt uit het

psychische rapport dat wordt voorgelezen. Ze heeft alle bewijs tegen zich en op 1 mei 1885 wordt het vonnis uitgesproken. Mie wordt schuldig bevonden aan moord en ze wordt veroordeeld tot levenslange opsluiting in een tuchthuis. Haar man Hannes is

onschuldig en blijft achter met de kinderen Arie ,18 jaar oud, Maria van 8 en Leonard (3). Nog steeds straatarm, want niemand weet waar al het geld is gebleven. Mie sterft in 1915 in het tuchthuis van Gorinchem. Ze is dan 75 jaar.


"De Leidsche Gifmengster" door R. Raar, 1883, pamflet in steendruk.

(Regionaal Archief Leiden PV37900).



Categories: Quest Historie, 19e eeuw, Misdaad

Post a Comment

Oops!

Oops, you forgot something.

Oops!

The words you entered did not match the given text. Please try again.

Already a member? Sign In

1 Comment

Reply EllBiam
9:02 PM on September 26, 2019 
Proscar Y Propecia Drug Generic Stenda dapoxetine viagra combo Viagra Sildenafil 100mg Viagra Ads On Porn Sights

Oops! This site has expired.

If you are the site owner, please renew your premium subscription or contact support.